عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
378
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
پس اندر باز گشتن امير محمود ، غلامان ملك ، بر بنه امير محمود زدند ، و آن بتعليم و تضريب دار ابن قابوس كردند . امير سپهسالار نصر بن ناصر الدين كه برادر امير محمود رحمهم اللّه باز گشت ( و ) حرب كرد . بكتوزون هزيمت شد . پس بكتوزون ببخارا رفت بحالى بد . و فايق بمرد اندر شعبان سنه تسع و ثمانين و ثلثمائه ، و بكتوزون بماند با ندامت بسيار . پس ابو الحسن ايلك بن نصر برادر خان ، [ 1 ] بدر بخارا آمد ، و بدل جز آن داشت كه همى نمود از دوستدارى عبد الملك بن نوح . و فرزندان نوح از شر او همى ترسيدند ، بامداد بسلام او شدند . ايشان را فرو گرفتند . و اسير كرد ( و ) بند كرد ، و به اوزگند [ 2 ] فرستاد ، و مالهاى ايشان بر گرفت ، و مدت ايشان بسر آمد و روزگار دولت ايشان بگذشت . ايلك اندر بخارا شد روز دوشنبه [ 3 ] دهم ماه ذى القعده سنه تسع و ثمانين و ثلثمائه ، و بسراى امارت فرود آمد . و ابو الفوارس عبد الملك پنهان شد ، فرمود تا او را طلب كردند و بياوردند . چادر اندر سر كشيد و هم بر آن حال باز از بخارا او را بر آوردند و پيش ايلك آوردند ، بفرمود تا او را بند نهادند و سوى اوزگند بردند ، و آنجا اندر حبس ايلك فرمان يافت اللّه اعلى و اجل .
--> [ ( 1 - ) ] ابن اثير 9 ر 62 : ايلكخان نام تامش ابو نصر احمد بن على و لقبش شمس الدول بود . نام اصلى از روى مسكوكاتش ابو الحسين نصر بن على ، الامير السيد و ناصر الحق پادشاه چهارم آل افراسياب ايلكخانى است كه در سنه 382 ه . جلوس كرد و در سنه 389 ه . بر سامانيان تاخت و در 400 ه . از جهان رفت ، وى نصر بن على بن سليمان بن موسى بن ستوق بغراخان عبد الكريم است كه در حدود 315 ه . شاهى اين سلسله را بنا نهاد و اسلام آورد و در سنه 344 ه . بمرد ( زمباور 312 ببعد ) . [ ( 2 - ) ] اوزگند : شهرى بود در فرغانهء ما وراء النهر ( مراصد 1 ر 131 ) . [ ( 3 - ) ] يمينى 135 : يوم الثلثاء .